Data aktualizacji: 30-07-2026
Data dodania: 23-09-2025
Stanowisko istniejące w wielu komórkach administracji getta. Kompetencje osób je zajmujących różniły się od charakteru jednostki, w ramach której byli zatrudnieni. W kilku wydziałach powołano specjalne inspektoraty, przewidziane do wykonywania funkcji kontrolnych. Ich funkcjonariusze pełnili funkcję inspektorów.
Wiosną 1940 r. powołano inspektorów piekarń, którzy mieli czuwać nad prawidłowym przygotowywaniem pieczywa, wagą bochenków chleba oraz rozwiązywać konflikty między pracownikami piekarni. Razem z przedstawicielami Kolegium Rabinackiego nadzorowali także wypiek macy. Inspektorem piekarń od maja 1940 r. był późniejszy kierownik Wydziału Piekarń Mordechaj Lajzerowicz.
Od lutego 1941 r. w ramach Wydziału Opieki Społecznej (vide Opieka) powołana została grupa inspektorów, którzy wizytowali w domach osoby pobierające zasiłek sprawdzając ich położenie. Jednym z takich inspektorów był Józef Zelkowicz. Wiosną 1941 r. powołany został Inspektorat Kuchni Publicznych, którego pracownicy mieli za zadanie wizytować i sprawdzić działanie kuchni w celu raportowania ewentualnych nieprawidłowości. Analogiczne zadania stały przed inspektorami okręgów administracyjnych w ramach Wydziału Gospodarczego, którzy nadzorowali prace administratorów i gospodarzy budynków. Ich zadania precyzyjnie określał regulamin z 21 marca 1941 r.
Przy Referacie Punktów Rozdzielczych działała grupa inspektorów sklepowych, którzy kontrolowani rzetelność odważania produktów wydawanych mieszkańcom getta. Specjalni inspektorzy pracowali również w Wydziale Szkolnym. Jednym z nich był Abram Kamieniecki, późniejszy współpracownik Wydziału Archiwum (vide Archiwum).
Szczególna rola przypadła inspektorom sanitarnym pracującym dla Wydziału Zdrowia. Odpowiedzialni byli za kontrolę stanu sanitarnego getta i raportowanie ognisk chorób zakaźnych. Pracowali w oparciu o precyzyjne dyrektywy przyjęte w regulaminie z 5 lipca 1940 r. W ramach tego wydziału istniało także stanowisko inspektorów aptecznych.
Zadania kontrolne, nieograniczone do jednej instytucji, wykonywali inspektorzy Najwyższej Izby Kontroli (vide). Ich praca miała jednak realny wymiar, gdyż na podstawie przygotowanych przez nich raportów karano konkretne osoby za udowodnione nadużycia.
Mnogość rozmaitych stanowisk „funkcyjnych”, w tym inspektorów, zatrudnionych w agendach administracji żydowskiej stanowiła element folkloru getta:
„Nie znam tu w getcie nikogo, kto byłby zwykłym, prostym robotnikiem. Każdy tu w getcie jest majstrem, inspektorem albo przynajmniej zastępcą majstra. Prości, zwykli robotnicy, których spotykało się przed wojną setki, wyginęli, w getcie już ich nie ma...”1.
Wiosną 1940 r. powołano inspektorów piekarń, którzy mieli czuwać nad prawidłowym przygotowywaniem pieczywa, wagą bochenków chleba oraz rozwiązywać konflikty między pracownikami piekarni. Razem z przedstawicielami Kolegium Rabinackiego nadzorowali także wypiek macy. Inspektorem piekarń od maja 1940 r. był późniejszy kierownik Wydziału Piekarń Mordechaj Lajzerowicz.
Od lutego 1941 r. w ramach Wydziału Opieki Społecznej (vide Opieka) powołana została grupa inspektorów, którzy wizytowali w domach osoby pobierające zasiłek sprawdzając ich położenie. Jednym z takich inspektorów był Józef Zelkowicz. Wiosną 1941 r. powołany został Inspektorat Kuchni Publicznych, którego pracownicy mieli za zadanie wizytować i sprawdzić działanie kuchni w celu raportowania ewentualnych nieprawidłowości. Analogiczne zadania stały przed inspektorami okręgów administracyjnych w ramach Wydziału Gospodarczego, którzy nadzorowali prace administratorów i gospodarzy budynków. Ich zadania precyzyjnie określał regulamin z 21 marca 1941 r.
Przy Referacie Punktów Rozdzielczych działała grupa inspektorów sklepowych, którzy kontrolowani rzetelność odważania produktów wydawanych mieszkańcom getta. Specjalni inspektorzy pracowali również w Wydziale Szkolnym. Jednym z nich był Abram Kamieniecki, późniejszy współpracownik Wydziału Archiwum (vide Archiwum).
Szczególna rola przypadła inspektorom sanitarnym pracującym dla Wydziału Zdrowia. Odpowiedzialni byli za kontrolę stanu sanitarnego getta i raportowanie ognisk chorób zakaźnych. Pracowali w oparciu o precyzyjne dyrektywy przyjęte w regulaminie z 5 lipca 1940 r. W ramach tego wydziału istniało także stanowisko inspektorów aptecznych.
Zadania kontrolne, nieograniczone do jednej instytucji, wykonywali inspektorzy Najwyższej Izby Kontroli (vide). Ich praca miała jednak realny wymiar, gdyż na podstawie przygotowanych przez nich raportów karano konkretne osoby za udowodnione nadużycia.
Mnogość rozmaitych stanowisk „funkcyjnych”, w tym inspektorów, zatrudnionych w agendach administracji żydowskiej stanowiła element folkloru getta:
„Nie znam tu w getcie nikogo, kto byłby zwykłym, prostym robotnikiem. Każdy tu w getcie jest majstrem, inspektorem albo przynajmniej zastępcą majstra. Prości, zwykli robotnicy, których spotykało się przed wojną setki, wyginęli, w getcie już ich nie ma...”1.
Adam Sitarek