Data aktualizacji: 29-01-2026
Data dodania: 12-08-2025
Kolegium Rabinackie przy Przełożonym Starszeństwa Żydów (vide) działało w ramach Wydziałów Ewidencji Ludności. Oficjalna siedziba Kolegium mieściła się przy ul. Miodowej 4, a od 26 października 1941 r. przy pl. Kościelnym 4 (vide). Członkowie Kolegium zostali mianowani przez Przełożonego Starszeństwa Żydów. Opłacano ich z budżetu Gminy (vide) i traktowani byli jako urzędnicy. Korzystali w związku z tym również z przywilejów urzędniczych, takich jak prawo do urlopu w Domu Wypoczynkowym (vide). W pierwszym okresie było ich 13, potem ich liczba wzrosła do 20, w tym było czterech rabinów włączonych w maju 1942 r. spośród Żydów deportowanych z Rzeszy i Protektoratu.
W skład Kolegium weszli: Eliasz Józef Fajner (przedwojenny rabin Wojska Polskiego), Abram Sylman, Dawid Łaski, Kiwa Niger, Hersz Fiszow, Aron Bornstein, Luzer Lipszyc, Eliasz Fleiszhaker, Zelig Rozenstein, Jochenen Lipszyc, Mendel Rozenmutter (vide),, Mordka Dąb, Mojżesz Weiss, Salomon Jakubowicz, Symcha Uberbaum i Alter Chemia (wyjechał w kwietniu 1942 r. do Warszawy) oraz przybyli z Rzeszy Ernst Beer, Chaim Josef Feldman, Salomon Markus i Mojżesz Petrower.
Przy Kolegium istniała co najmniej od czerwca 1942 r. Komisja „Takunat Agunot”, udzielająca kobietom, których mężowie zaginęli, pozwoleń na ponowne wyjście za mąż. Urzędnikiem odpowiedzialnym za sprawy administracyjne w Kolegium był Lajb Bauman. W lipcu 1941 r. do pracy w Kolegium zostali przydzieleni Samuel Nelken oraz Szlama Lipszyc jako woźny. Rabini pełnili w Kolegium dyżury, każdego dnia urzędowały trzy osoby.
Do obowiązków członków Kolegium należało udzielanie ślubów i rozwodów religijnych, potwierdzanie zawartych przed wojną ślubów religijnych, które należało rejestrować w Urzędzie Stanu Cywilnego (vide), posługa przy pogrzebach, obrzezaniach oraz udział w sądach rabinicznych. Rabini uczestniczyli w obrzędach chalicy (uwalnianie wdowy od obowiązku poślubienia brata zmarłego męża), odbierali przysięgi od piekarzy wypiekających macę, kontrolowali jakość jedzenia w koszernych kuchniach oraz wydawali świadectwa moralności.
Ostatni dokument wystawiony i zarejestrowany w dzienniku podawczym Kolegium ma datę 3 września 1942 r., powstał więc tuż przed rozpoczętą 5 września szperą (vide). Po deportacji większości rabinów do Chełmna nad Nerem Kolegium przestało funkcjonować.
W skład Kolegium weszli: Eliasz Józef Fajner (przedwojenny rabin Wojska Polskiego), Abram Sylman, Dawid Łaski, Kiwa Niger, Hersz Fiszow, Aron Bornstein, Luzer Lipszyc, Eliasz Fleiszhaker, Zelig Rozenstein, Jochenen Lipszyc, Mendel Rozenmutter (vide),, Mordka Dąb, Mojżesz Weiss, Salomon Jakubowicz, Symcha Uberbaum i Alter Chemia (wyjechał w kwietniu 1942 r. do Warszawy) oraz przybyli z Rzeszy Ernst Beer, Chaim Josef Feldman, Salomon Markus i Mojżesz Petrower.
Przy Kolegium istniała co najmniej od czerwca 1942 r. Komisja „Takunat Agunot”, udzielająca kobietom, których mężowie zaginęli, pozwoleń na ponowne wyjście za mąż. Urzędnikiem odpowiedzialnym za sprawy administracyjne w Kolegium był Lajb Bauman. W lipcu 1941 r. do pracy w Kolegium zostali przydzieleni Samuel Nelken oraz Szlama Lipszyc jako woźny. Rabini pełnili w Kolegium dyżury, każdego dnia urzędowały trzy osoby.
Do obowiązków członków Kolegium należało udzielanie ślubów i rozwodów religijnych, potwierdzanie zawartych przed wojną ślubów religijnych, które należało rejestrować w Urzędzie Stanu Cywilnego (vide), posługa przy pogrzebach, obrzezaniach oraz udział w sądach rabinicznych. Rabini uczestniczyli w obrzędach chalicy (uwalnianie wdowy od obowiązku poślubienia brata zmarłego męża), odbierali przysięgi od piekarzy wypiekających macę, kontrolowali jakość jedzenia w koszernych kuchniach oraz wydawali świadectwa moralności.
Ostatni dokument wystawiony i zarejestrowany w dzienniku podawczym Kolegium ma datę 3 września 1942 r., powstał więc tuż przed rozpoczętą 5 września szperą (vide). Po deportacji większości rabinów do Chełmna nad Nerem Kolegium przestało funkcjonować.
Ewa Wiatr