T_LABEL_SUBPAGE_BANNER
Wróć do zasobów
Wydział Nabiałowy Kategorie: Instytucje
Data aktualizacji: 29-01-2026 Data dodania: 04-09-2025
Wydział, Nazywany też Centralą Nabiałową, został utworzony w połowie czerwca 1940 r. Jego siedziba znajdowała się przy ul. Źródłowej i obejmowała cztery parterowe budynki połączone podwórkami, z licznymi pomieszczeniami gospodarczymi.

Kierowali nim: Ajzen (vel Ajzner) Pinkus, od 24 lutego 1941 r. Izrael Gurin, a od lutego 1943 r. Michał Gertler (kuzyn Dawida Gertlera, wcześniej dyrektor fabryki). Głównym zadaniem Wydziału była produkcja i dystrybucja produktów mlecznych. W czerwcu 1942 r. zatrudniał 230 osób, z których 90 pracowało w wytwórni przetworów mlecznych przy ul. Źródlanej.

W listopadzie 1943 r. Wydział został przeniesiony na ul. Garbarską nr 7, 9, 11, 13, 15, z powodu wydzielenia terenu poprzedniej siedziby z getta.

Nabiał należał do produktów pierwszej potrzeby. Mleko oraz jego przetwory w większości były dostarczane do getta z zewnątrz, co skutkowało niestabilnością dostaw i ciągłymi niedoborami. Ze względu na problemy z dostawami mleka do getta postanowiono  rozszerzyć produkcję fabryk Wydziału o sałatkę warzywną (nazywaną potocznie à la getto) oraz twaróg i inne produkty nabiałowe. Pozwalało to zapewnić pracę zatrudnionym i wskazywało na produktywność zakładu.

Z zapisów w Kronice i wspomnień wynika, że Wydział starał się wytwarzać nowe produkty. Wytwórnia twarogu na ul. Źródlanej z chudego mleka i twarogu produkowała twarożek, zachwalany przez ludność. W epidemii biegunki (druga połowa 1942 r.) był przydzielany dzieciom do lat trzech. Starano się wszystkie powstałe przy produkcji ciecze, takie jak serwatka (vide) czy maślanka, dystrybuować w ramach przydziałów. Prawdopodobnie również pojawiające się nowe produkty w ramach przydziałów, np. ser tylżycki i owczy czy twarożek z kminkiem (nazywany serem), były odpowiedzią na gorszą jakość produktów dostarczanych z zewnątrz.
Izabela Terela