T_LABEL_SUBPAGE_BANNER
Wróć do zasobów
1 1
Dorożka Kategorie: Przedmioty
Data aktualizacji: 29-01-2026 Data dodania: 17-09-2025
Dorożki konne wykorzystywane były w celach transportowych na potrzeby różnych wydziałów administracji żydowskiej. W sierpniu 1942 r. po getcie poruszało się 10 dorożek transportowych, nie licząc pogotowia ratunkowego dysponującego 2 lub 3 pojazdami tego typu. Każdy pojazd miał z boku kozła białą tablicę informacyjną z nazwą instytucji, do której należał. Dorożki, podobnie jak wozy konne, służyły do transportu niemogących się poruszać o własnych siłach przesiedleńców z Rzeszy i Protektoratu, przybyłych do getta oraz w trakcie deportacji z getta. Sporadycznie z tego środka transportu korzystała Służba Porządkowa podczas akcji lub w celu dostarczenia więźniów na stracenie (vide Egzekucje). W getcie uprawnieni do używania indywidualnych środków transportu byli nieliczni wysocy urzędnicy administracji oraz przedstawiciele niemieckich instytucji i władz. Zgodnie z zarządzeniem kierownika Wydziału Wydziału Transportowego, zabroniono przewożenia dorożkami osób prywatnych pod groźbą grzywny w wysokości 100 mk. Zaznaczono przy tym, że możliwe są „sporadyczne przewozy  Dorożka stała się jednym z symboli władzy Przełożonego Starszeństwa Żydów Mordechaja Chaima Rumkowskiego. Poruszał się nią po getcie i wyjeżdżał z niego do Litzmannstadt (vide):

„[...] Gdy cię jakaś chętka skusi
Wszystko Rumkowski potwierdzić musi
Rolę nie byle jaką gra
Własną dorożkę ma
Wielki to pan, wielka figura
Co inni nie potrafią, on wskóra [...]”1.

Dorożka Rumkowskiego ciągnięta była przez konia maści tarantowatej o imieniu Bogdan.

W języku getta słowo „dorożka” stało się symbolem wyższości, a także dystansu, jaki dzielił zwykłych mieszkańców getta od najwyższych urzędników:

„[...] I siedzą w dorożkach Żydzi dygnitarze
I ledwo się wloką w łachmanach nędzarze [...]”2.

W jednym z reportaży, Józef Zelkowicz opisał to zjawisko: „Dwie wyjątkowo niepopularne figury w getcie to [Henryk] Kaufman (vide),  komendant straży pożarnej, mający opinię pijaka i durnia, oraz wachmajster Siemiatycki (vide), który ostatnio bardzo «urósł» i zaczął jeździć dorożką... Ogół nie znosi, jak ktoś rozbija się po getcie, «rozwalony» w dorożce”3.

Własne dorożki poza Rumkowskim posiadali także m.in. Leon Rozenblat, Aron Jakubowicz i Dora Fuchs.
Adam Sitarek