T_LABEL_SUBPAGE_BANNER
Wróć do zasobów
Zgony w getcie Kategorie: Zjawiska
Data aktualizacji: 29-01-2026 Data dodania: 27-07-2023
Zgony stanowią jedną z najpoważniejszych pozycji w ubytku ludności w getcie. W czasie maj 1940 – grudzień 1943 na ca 200 000 ludzi, którzy w getcie się znaleźli, i spadek ludności o blisko 120 000, umarło w getcie ca 41 000.
 

W roku zmarło ludzi śmiertelność roczna
(w proc.)
1940 od maja  6800 5,7
1941 11 400 7,6
1942 18 000 16,8
1943 4600 5,4


(W roku 1938 śmiertelność roczna Żydów w Łodzi wynosiła ca 1,1 proc.)
Największe nasilenie śmiertelności przypada na lato 1942 (śmiertelność a w stosunku rocznym w czerwcu 19,8 proc., w lipcu 23,9 proc., w sierpniu 19,9 proc.), najniższe z końcem 1943 (śmiertelność w stosunku rocznym w październiku 3,3 proc., w listopadzie 2 [?] b proc., w grudniu 2,9 proc.). Śmiertelność u wsiedlonych z [innych] miast, niż Litzmannstadt, jest większa, niż u [pozosta]łych mieszkańców Łodzi (np. u wsiedlonych ze Starej Rzeszy (Altreich), Wiednia, Pragi i Luksemburga śmiertelność w stosunku rocznym za czas styczeń – czerwiec 1942 r. wynosi 37,9 proc., podczas gdy dla ogółu ludności getta odpowiednia liczba wynosi do 17,1 proc.).

Śmiertelność mężczyzn jest o dużo większa od śmiertelności kobiet. Stosunek śmiertelności mężczyzn do śmiertelności kobiet wynosi w roku
1940 (od maja) – 1,2
1941 – 2,0 
1942 – 2,0 
1943 – 1,4 – 1,5
Iloraz ten dla wsiedlonych ze Starej Rzeszy, Wiednia, Pragi i Luksemburga wynosi 2,3 za czas styczeń – wrzesień 1942 r.

Największą żywotność wykazuje u obu płci grupa wieku 9–14 lat. Następną z kolei jest grupa 15–19 lat. Podczas gdy u kobiet odporność maleje w miarę wzrostu wieku, u mężczyzna grupa wieku 20–25 lat wykazuje większą śmiertelność, niż grupy roczników starszych. Stosunek śmiertelności w tej grupie wieku u mężczyzn do odpowiedniej śmiertelności u kobiet zawarty jest stale w granicach 3,5 – 4,5.

Śmiertelność wśród niemowląt jest olbrzymia. Już w czasie maj 1940 r. – grudzień 1941 r. blisko 13 proc. niemowląt umierało w pierwszym miesiącu życia, zaś zaledwie 62 proc. kończyło pierwszy rok życia.

Do najważniejszych przyczyn zgonów należą: choroby układu krążenia łącznie z osłabieniem mięśnia sercowego (28 proc. ogółu zgonów w czasie maj 1940 r. – grudzień 1942 r.), gruźlica płuc i innych narządów (20 proc. ogółu zgonów w czasie maj 1940 r. – grudzień 1943 r.), wyczerpanie głodowe i awitaminoza (ponad 5800 zgonów i 16 proc. ogółu zgonów w czasie maj 1940 r. – grudzień 1942 r.). Do mniej ważnych przyczyn należą choroby zakaźne bez gruźlicy, choroby dróg oddechowych oraz choroby narządów trawienia (po 6–7 proc. ogółu zgonów w czasie maj 1940 r. – grudzień 1943 r.). Na uwagę również zasługują jako przyczyny zgonów: nowotwory złośliwe (1 proc. ogółu zgonów w czasie maj 1940 r. – grudzień 1943 r.) oraz niektóre przyczyny poniżej 1 proc. zgonów: zatrucie środkami żywnościowymi (250 przypadków w czasie maj 1940 r. – grudzień 1943 r.), samobójstwo (114 przypadków w latach 1942–1943), zmarznięcie (67 przypadków podczas zim 1940/1941, 1941/1942 i morderstwo (trzy przypadki w czasie maj 1940 r. – grudzień 1943 r.).

U niemowląt (do pierwszego roku życia) do najważniejszych przyczyn zgonów należy przedwczesne urodzenie się. Na tę przyczynę przypada:
W czasie
maj 1940 – grudzień 1941 ponad 11 proc. 
1942 – 23 proc.
1943 – 21 proc. ogólnej liczby zgonów niemowląt.

Z chorób zakaźnych poza gruźlicą pociągnęły za sobą poważniejsze ofiary tylko czerwonka (śmiertelność roczna 0,00–0,99 proc.), dur brzuszny (śmiertelność roczna 0,01–0,22 proc.), dur osutkowy (śmiertelność roczna 0,00–0,15 proc.) i krztusiec (u dzieci).

Śmiertelność roczna na gruźlicę:
W 1940 (od maja)    0,5 proc. 
1941                       1,9 proc. 
1942                       2,4 proc.
1943                     2,6 proc.

Śmiertelność roczna na wyczerpanie głodowe i awitaminozę:
W roku 1940 (od maja) 0,1 proc.
1941                             1,4 proc.
1942                             3,4 proc.

Śmiertelność roczna na choroby układu krążenia i osłabienie mięśnia sercowego:
W roku 1940 (od maja) 1,3 proc.
1941                            2,2 proc.
1942                            4,5 proc.
1943                             0,7–1,0 proc.
(Z tego przypada od 60 do 90 proc. na osłabienie mięśnia sercowego).

Związek między śmiertelnością i odżywianiem jest wyraźny: na każdą zmianę warunków aprowizacyjnych reaguje wysokość śmiertelności niemal natychmiast (jeszcze w ciągu miesiąca).
Śmiertelność wśród poszczególnych grup zawodowych jest raczej związana z zaopatrywaniem tych grup w żywność niż od wykonywania czynności profesjonalnych. Śmiertelność roczna u lekarzy w czasie maj 1940 r. – grudzień 1943 r. wynosi zgruba 5 proc. przy przeciętnym wieku umierających 61 lat.
b.