Pomnik jest pierwszym topograficznym miejscem pamięci w Łodzi poświęconym Żydom zamordowanym w latach okupacji niemieckiej. Został odsłonięty 29 listopada 1959 r. Monument jest umiejscowiony na terenie cmentarza żydowskiego przy ul. Brackiej 40 (vide), niedaleko wejścia głównego, w sąsiedztwie domu przedpogrzebowego.

Gmina Wyznaniowa Żydowska w Łodzi zleciła projekt pomnika w 1954 r. znanemu żydowskiemu rzeźbiarzowi i malarzowi Adamowi Muszce. Pomnik składa się z czterech elementów symbolizujących tragedię Zagłady. Pierwszy (od lewej) ma kształt wysokiego strzelistego obelisku, nawiązującego kształtem do komina krematoryjnego. W przyległym do niego cokole znajduje się płaskorzeźba przedstawiająca połamane drzewa, będące metaforą śmierci i Zagłady, ale z jednego pnia wyrasta, pnąc się ku górze, nowy pęd – symbolizujący nadzieję na odrodzenie. Powyżej niego, a równocześnie po przeciwnej stronie do krematoryjnego komina znajduje się menora – jeden z symboli narodu żydowskiego i godło odrodzonego w 1948 r. państwa Izrael. Ostatni element to czarna marmurowa tablica z inskrypcją: „Świetlanej pamięci niewinnych ofiar, Żydów Łodzi i okolic wymordowanych przez zbrodniarzy hitlerowskich w gettach i obozach w latach 1939–1945. Pamięć o was pozostanie na wieki w sercach naszych. 1959 r.”

Pomnik stał się miejscem ceremonii upamiętniających Zagładę w PRL, a także współcześnie. Od 2004 r. obchody likwidacji getta łódzkiego (vide Rocznica likwidacji Litzmannstadt Getto) rozpoczynają się w tym miejscu modlitwą ekumeniczną, następnie zaś przemarszem uczestników na część oficjalną uroczystości odbywającą się na terenie pomnika Zagłady Litzmannstadt Getto (vide).